Wallbox 11 czy 22 kW? Jak dobrać ładowarkę do samochodu, domu, garażu i firmy?
Zakup wallboxa wydaje się prosty: samochód może być ładowany prądem przemiennym, więc wybieramy urządzenie 11 albo 22 kW, montujemy na ścianie i gotowe. W praktyce moc napisana na obudowie ładowarki wcale nie oznacza, że właśnie z taką mocą będzie ładowany samochód.
Na rzeczywistą szybkość ładowania wpływają co najmniej trzy elementy: możliwości samego auta, moc dostępna w instalacji elektrycznej oraz miejsce, w którym wallbox ma zostać zamontowany. Inaczej wygląda więc dobór ładowarki do domu jednorodzinnego, inaczej do miejsca parkingowego w garażu podziemnym, a jeszcze inaczej do firmowego parkingu.
Dlatego zanim zaczniemy zastanawiać się, czy lepszy będzie wallbox 11 kW czy wallbox 22 kW, warto zacząć od samochodu i instalacji, a dopiero później wybierać urządzenie.
Moc wallboxa to nie to samo co moc ładowania samochodu
To jeden z najczęstszych błędów przy wyborze domowej stacji ładowania. Wallbox 22 kW nie sprawi automatycznie, że każde auto będzie ładowane z mocą 22 kW.
Podczas ładowania AC ograniczeniem jest pokładowa ładowarka znajdująca się w samochodzie. Jeżeli samochód przyjmuje maksymalnie 11 kW AC, podłączenie go do wallboxa 22 kW nadal oznacza ładowanie z maksymalną mocą około 11 kW. Podobnie samochód przyjmujący 7,4 kW nie zacznie nagle ładować się z mocą 22 kW tylko dlatego, że takie możliwości ma stacja.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku hybryd plug-in. Wiele modeli PHEV może przyjąć z AC znacznie mniejszą moc niż współczesne samochody w pełni elektryczne. Kupowanie najmocniejszego urządzenia dostępnego na rynku może więc przypominać instalowanie przemysłowego hydrantu do podlewania dwóch doniczek na balkonie. Technicznie imponujące, praktycznie niekoniecznie potrzebne.
Przed zakupem warto zatem sprawdzić:
- maksymalną moc ładowania AC samochodu,
- czy auto obsługuje ładowanie jedno- czy trójfazowe,
- moc i zabezpieczenia dostępne w miejscu montażu,
- możliwość zastosowania dynamicznego zarządzania mocą.
Dopiero po zebraniu tych informacji można rozsądnie dobrać wallbox do samochodu elektrycznego lub hybrydy plug-in.
Wallbox 11 kW – dlaczego to najczęściej rozsądny wybór?
Moc 11 kW stała się pewnego rodzaju standardem domowego ładowania samochodów elektrycznych. I nie bez powodu.
Wallbox 11 kW pracujący trójfazowo potrzebuje około 16 A na każdej fazie. Dla wielu współczesnych samochodów elektrycznych właśnie 11 kW jest jednocześnie maksymalną mocą ładowania AC.
Przy mocy 11 kW w ciągu jednej godziny możemy teoretycznie dostarczyć około 11 kWh energii. Nawet duży akumulator można więc spokojnie uzupełnić podczas nocnego postoju. A przecież w codziennym użytkowaniu samochód rzadko wraca do garażu z akumulatorem rozładowanym do zera.
Nie oznacza to jednak, że każdy dom może bez problemu oddać 11 kW wyłącznie samochodowi.
Wallbox w domu jednorodzinnym – najpierw sprawdź moc przyłączeniową
Tutaj dochodzimy do drugiego ograniczenia, o którym łatwo zapomnieć. Samochód może obsługiwać 11 kW. Wallbox również. Ale pozostaje jeszcze instalacja elektryczna budynku.
W wielu domach jednorodzinnych moc przyłączeniowa wynosi kilkanaście kilowatów i musi wystarczyć na cały budynek, a nie tylko samochód. Jeżeli do dyspozycji mamy przykładowo około 13 kW, nie możemy zakładać, że 11 kW będzie przez wiele godzin dostępne wyłącznie dla wallboxa.
W tym samym czasie pracują przecież lodówka, piekarnik, płyta indukcyjna, bojler, klimatyzacja, pompa ciepła czy inne urządzenia.
Dlatego dobór wallboxa powinien być poprzedzony oceną instalacji i dostępnej mocy.
Dynamiczne zarządzanie mocą może rozwiązać problem
Nie zawsze trzeba zwiększać moc przyłączeniową. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest dynamiczne zarządzanie mocą, często określane jako DLM lub dynamic load balancing.
System mierzy aktualne zużycie energii przez budynek i na bieżąco dopasowuje moc przeznaczoną na ładowanie samochodu.
Załóżmy, że wieczorem dom zużywa dużo energii. Wallbox automatycznie ogranicza wtedy ładowanie auta. Kiedy domownicy idą spać, piekarnik, płyta indukcyjna i większość innych urządzeń przestaje pracować, więc dostępna moc może zostać przekazana samochodowi.
Dzięki temu instalacja jest wykorzystywana efektywnie bez ryzyka przekraczania dostępnej mocy.
W praktyce oznacza to, że wallbox 11 kW może być dobrym rozwiązaniem również wtedy, gdy nie możemy zagwarantować pełnych 11 kW przez całą dobę. Ważne, aby urządzenie i instalacja zostały odpowiednio zaprojektowane.
A może wallbox 22 kW w domu?
Technicznie – jak najbardziej. Praktycznie – warto wcześniej policzyć, czy rzeczywiście go wykorzystamy.
Wallbox 22 kW wymaga instalacji trójfazowej i około 32 A na każdej fazie. To już poważne obciążenie dla domowej instalacji. Jeżeli budynek dysponuje niewielką mocą przyłączeniową, osiągnięcie pełnych 22 kW może wymagać jej zwiększenia.
Druga kwestia to samochód.
Jeżeli auto przyjmuje maksymalnie 11 kW AC, wallbox 22 kW nie skróci czasu ładowania względem urządzenia 11 kW. Może natomiast mieć sens jako inwestycja przyszłościowa – przykładowo wtedy, gdy planujemy zmianę samochodu lub chcemy pozostawić większą elastyczność instalacji.
Dlatego wallbox 22 kW warto wybierać przede wszystkim tam, gdzie zarówno instalacja, jak i samochód pozwalają wykorzystać jego możliwości albo gdzie świadomie projektujemy infrastrukturę z myślą o przyszłości.
Wallbox w bloku i garażu podziemnym – tutaj dochodzą przepisy
Jeszcze inaczej wygląda sytuacja właściciela samochodu elektrycznego mieszkającego w budynku wielorodzinnym.
Wallbox montowany przy prywatnym miejscu postojowym korzysta często z części wspólnych nieruchomości oraz instalacji elektrycznej budynku. Z tego powodu jego instalacja podlega określonej procedurze.
I właśnie tutaj moc urządzenia nabiera dodatkowego znaczenia.
W przypadku dużej wspólnoty mieszkaniowej instalacja punktu ładowania o mocy mniejszej niż 11 kW stanowi czynność zwykłego zarządu. Przy urządzeniu o mocy 11 kW lub większej konieczna jest uchwała właścicieli lokali.
To drobna różnica w zapisie, ale bardzo duża różnica proceduralna.
Dlatego w budynku wielorodzinnym rozwiązaniem może być urządzenie posiadające możliwość trwałego ograniczenia maksymalnej mocy punktu ładowania poniżej 11 kW, o ile takie parametry są zgodne z projektem i warunkami technicznymi instalacji.
Ekspertyza określi, ile mocy rzeczywiście można wykorzystać
Nie można jednak założyć, że skoro wybraliśmy odpowiednio ograniczony wallbox, zarządca musi pozwolić podłączyć go w dowolnym miejscu.
W budynkach wielorodzinnych liczących więcej niż trzy lokale procedura może wymagać sporządzenia ekspertyzy dopuszczalności instalacji punktu ładowania. Nie jest ona konieczna m.in. wtedy, gdy w budynku została już zaprojektowana i wykonana instalacja elektryczna przeznaczona do zasilania punktów ładowania.
Ekspertyza nie jest kolejnym dokumentem „dla samego dokumentu”. Jej zadaniem jest ustalenie m.in.:
- jaka część mocy przyłączeniowej budynku może zostać wykorzystana do ładowania,
- gdzie można bezpiecznie przyłączyć punkt ładowania,
- jaka może być jego maksymalna moc,
- jakie rozwiązania instalacyjne i zabezpieczenia należy zastosować,
- jakie warunki muszą zostać spełnione dla bezpiecznej eksploatacji.
Co istotne, procedura instalacji prywatnego punktu ładowania w budynkach wielorodzinnych została uregulowana właśnie po to, aby decyzja nie sprowadzała się do uznaniowego „nie, bo nie”. Przewodnik PSPA wskazuje konkretne przesłanki odmowy oraz procedurę oceny możliwości technicznych instalacji.
Wallbox w firmie – 22 kW ma znacznie więcej sensu
W obiektach komercyjnych sytuacja często wygląda inaczej niż w domu.
Budynki biurowe, zakłady produkcyjne, magazyny, salony samochodowe czy inne obiekty biznesowe mogą dysponować znacznie większą mocą przyłączeniową. Jeżeli analiza instalacji wykaże odpowiednią rezerwę mocy, można wykorzystać pełne możliwości wallboxów 22 kW.
Ma to sens zwłaszcza tam, gdzie samochody pozostają na parkingu przez kilka godzin, a inwestor chce obsługiwać różne modele pojazdów – zarówno obecne, jak i przyszłe.
Nie oznacza to jednak, że przy dziesięciu stanowiskach należy zarezerwować 220 kW wyłącznie na ładowanie.
Przy większej liczbie punktów szczególnie istotny staje się system zarządzania mocą. Wallboxy mogą dzielić dostępną pulę energii pomiędzy podłączone samochody i dynamicznie reagować na aktualne obciążenie obiektu.
To pozwala rozwijać infrastrukturę bez niepotrzebnego przewymiarowania przyłącza.
7,4 kW, 11 kW czy 22 kW – co wybrać?
Nie istnieje jedna moc wallboxa odpowiednia dla każdego samochodu i każdej nieruchomości.
Wallbox o mocy około 7,4 kW może być rozsądnym rozwiązaniem dla samochodu korzystającego z jednofazowego ładowania AC lub w instalacji, w której dostępna moc jest ograniczona.
Wallbox 11 kW jest bardzo uniwersalnym rozwiązaniem dla współczesnych samochodów elektrycznych i domów z instalacją trójfazową. W wielu przypadkach zapewnia wystarczającą moc, aby samochód był gotowy do jazdy następnego dnia.
Wallbox 22 kW pokazuje pełnię możliwości przede wszystkim wtedy, gdy samochód rzeczywiście obsługuje ładowanie AC z taką mocą, a instalacja elektryczna dysponuje odpowiednią rezerwą. Z tego względu szczególnie dobrze sprawdza się w części inwestycji firmowych i komercyjnych.
Jest jeszcze jedna możliwość: zastosować urządzenie 22 kW, ale skonfigurować jego maksymalną moc odpowiednio do aktualnych warunków instalacji. Pozwala to pozostawić sobie techniczną możliwość zwiększenia mocy w przyszłości bez wymiany samego wallboxa.
Sam wallbox to dopiero połowa instalacji
Przy wyborze urządzenia łatwo skupić się na aplikacji, ekranie, Wi-Fi czy wyglądzie obudowy. Tymczasem z punktu widzenia bezpieczeństwa równie ważne jest to, czego na pierwszy rzut oka nie widać.
Obwód zasilający stację powinien być właściwie zaprojektowany, zabezpieczony i dobrany do mocy urządzenia oraz warunków instalacji. Znaczenie mają m.in. przekrój przewodów, zabezpieczenie nadprądowe, ochrona różnicowoprądowa, ochrona przed składową stałą DC, uziemienie czy zabezpieczenia przepięciowe.
Dlatego montaż stacji ładowania nie powinien polegać na doprowadzeniu „jakiegoś przewodu” do garażu i zawieszeniu urządzenia na ścianie.
Wallbox jest elementem instalacji elektrycznej pracującym przez wiele godzin z dużym i długotrwałym obciążeniem. Tutaj improwizacja zdecydowanie nie jest funkcją smart.
Jak więc prawidłowo dobrać wallbox do samochodu?
Najlepsza kolejność jest odwrotna od tej, którą często stosują kupujący.
Najpierw sprawdzamy maksymalną moc ładowania AC samochodu. Następnie analizujemy instalację elektryczną oraz dostępną moc przyłączeniową. Później uwzględniamy specyfikę miejsca montażu – domu, garażu wielorodzinnego lub firmy – a dopiero na tej podstawie wybieramy konkretny wallbox i sposób jego zabezpieczenia.
W przypadku bardziej złożonych inwestycji warto powierzyć cały proces jednej firmie – od analizy technicznej i doboru urządzenia, przez projekt i formalności, aż po montaż oraz późniejszy serwis. Greenkick specjalizuje się w kompleksowej realizacji infrastruktury ładowania samochodów elektrycznych w całej Polsce, zarówno dla klientów indywidualnych, jak i firm czy budynków wielorodzinnych.
Dzięki temu zamiast kupować urządzenie, a dopiero później zastanawiać się, czy da się je wykorzystać, można od początku dobrać rozwiązanie do samochodu i rzeczywistych możliwości nieruchomości.
Podsumowanie – najlepszy wallbox nie zawsze jest najmocniejszy
Przy wyborze wallboxa łatwo ulec prostemu założeniu: skoro 22 kW jest większe niż 11 kW, to musi być lepsze. W elektromobilności matematyka jest jednak trochę bardziej złośliwa.
Moc stacji musi współgrać z samochodem, instalacją elektryczną oraz charakterem nieruchomości.
W domu jednorodzinnym ograniczeniem może być moc przyłączeniowa i jednoczesne zużycie energii przez budynek. W garażu budynku wielorodzinnego dochodzą możliwości techniczne instalacji oraz procedura wynikająca z przepisów. W firmie większa rezerwa mocy może natomiast pozwolić wykorzystać pełne 22 kW i stworzyć wydajną infrastrukturę dla większej liczby samochodów.
Dlatego dobry wallbox to nie ten z największą liczbą kilowatów na obudowie. To ten, którego możliwości są właściwie dopasowane do auta, instalacji i sposobu użytkowania. I właśnie od takiej analizy warto zacząć całą inwestycję.
